8 mei - Dag van de Eierstokkanker

Eierstokkanker is de 12de meest voorkomende kanker bij vrouwen in België. In 2023 werden 706 nieuwe diagnoses gesteld. In 2021 overleden 602 vrouwen aan de ziekte. De 5-jaarsoverleving bedraagt 46,4% (bron: Stichting Kankerregister). De ziekte treft vooral vrouwen boven de 50 jaar, met een gemiddelde leeftijd rond 65 jaar.

Onder leiding van prof. Toon Van Gorp (UZ Leuven) loopt momenteel innovatief onderzoek dat inzet op meer gerichte en patiëntvriendelijke behandelingen. De focus ligt op hooggradige ernstige eierstokkanker, het meest voorkomende en agressieve type, dat in bijna 90% van de gevallen pas in een vergevorderd stadium wordt vastgesteld. Voor deze groep ligt de 5-jaarsoverleving zelfs onder de 38%.

Van standaardtherapie naar gerichte behandeling

Vandaag bestaat er na chirurgie en chemotherapie een onderhoudsbehandeling met PARP-remmers. PARP is een eiwit in onze cellen dat beschadigd DNA detecteert en helpt herstellen. Deze medicijnen verhinderen dat kankercellen hun DNA herstellen, waardoor ze uiteindelijk afsterven. Deze therapie werkt echter slechts bij ongeveer de helft van de patiënten.

Om te bepalen of deze behandeling werkt, wordt momenteel gekeken naar Homologe Recombinatie Deficiëntie (HRD): een zwakte in het DNA-herstelmechanisme van kankercellen. Patiënten met een HRD-positieve tumor reageren doorgaans beter op PARP-remmers.

Vandaag gebeurt die analyse via een weefselbiopsie van de tumor. Dat is een ingrijpende procedure, zeker bij gynaecologische kankers waarbij tumoren zich diep in de buik bevinden.

Naar een bloedtest in plaats van een weefselbiopsie

Het nieuwe onderzoek focust op de analyse via een zogenaamde “liquid biopsy”: een test die HRD kan opsporen in het bloed.
Het doel is een minder invasieve, patiëntvriendelijkere test, zonder operatie.  De uitdaging ligt in het detecteren van voldoende tumor-DNA in het bloed en het onderscheiden van DNA van gezonde cellen. Daarom is er nog naar schatting 5 à 6 jaar verder onderzoek nodig om een gevalideerde bloedtest te ontwikkelen.

Die aanpak zou in de toekomst:

• het aantal ingrijpende biopsies verminderen

• behandelingen beter afstemmen op de patiënt

• onnodige en belastende therapieën vermijden

Breder inzetbaar in de toekomst

De onderzoekers willen deze voorspellende test op termijn ook inzetten bij andere kankers, zoals baarmoeder-, borst-, pancreas- en prostaatkanker, waar gelijkaardige DNA-afwijkingen voorkomen – telkens voor specifieke tumortypes.

“We geven niet langer gewoon dezelfde behandeling aan elke patiënt. We wegen af of iets zin heeft of niet, in plaats van patiënten nodeloos te onderwerpen aan zware behandelingen. Gepersonaliseerde kankerbehandelingen zijn dé toekomst.”
- Prof. Toon Van Gorp, UZ Leuven

Blijven investeren in onderzoek

Op deze Dag van de Eierstokkanker benadrukt Stichting tegen Kanker het belang van blijvende investeringen in wetenschappelijk onderzoek. Alleen zo kunnen we evolueren naar meer gepersonaliseerde, effectievere en minder belastende behandelingen voor patiënten.